Cervical Cancer Vaccine – HPV Vaccine एच पी व्ही वॅक्सिन

                आजकाल सर्वायकल कॅन्सर ची (Cervical Vaccine) बरीच चर्चा आहे. बऱ्याच लोकांमध्ये बऱ्याच शंका आहेत, तर त्याविषयी आपण चर्चा या ब्लॉगमधून करूया.

                  थोडा गोंधळ कमी करण्यासाठी, ही माहिती सोपी करण्यासाठी  हा ब्लॉग दोन भागात किंवा दोन ब्लॉगमध्ये करूयात. या भागामध्ये आपण cervical vaccine विषयी माहिती घेऊयात, आणि दुसऱ्या ब्लॉगमध्ये आपण HPV infection बद्दल माहिती घेऊयात.

                  विषय सोपा करण्यासाठी आपण ही माहिती प्रश्नोत्तराच्या स्वरूपात घेऊयात.

१ ) Vaccine म्हणजे काय? 

                तर, vaccine ची निर्मिती संसर्गजन्य आजारमुळे (Infectious diseases) झाली.

                Infectious disease म्हणजे जंतूमुळे होणारे/पासरणारे आजार. जेंव्हा जंतूच्या आपल्या शरीरात शिरकाव होतो, तेव्हा त्याविरुद्ध आपले शरीर प्रतिकारशक्ती निर्माण करते. ही प्रतिकारशक्ती कमी पडली की आपल्याला तो आजार होतो. उदाहरणार्थ, फ्लूचे infection म्हणजे सर्दी, गोवर म्हणजे measles किंवा इतर viral infection आणि बॅक्टेरिया इन्फेक्शन सुद्धा.

               वॅक्सीन म्हणजे कृत्रिमरित्या बनवलेली प्रतिकारशक्ती. एखाद्या माणसांमध्ये, प्राण्यामध्ये, किंवा कृत्रिमरित्या अंड्याच्या पेशींमध्ये जंतूचा शिरकाव करून कृत्रिमरित्या प्रतिकारशक्ती बनवली जाते. ही प्रतिकारशक्ती म्हणजे antibodies किंवा antigens हे लहान लसीच्या स्वरूपात, ०.५ मि.ली. किंवा १ मि.ली. injection द्वारे आपल्या शरीरात टोचली जाते. जेव्हा खरे जंतू आपल्या शरीरात शिरकाव करतात, तेव्हा ही प्रतिकारशक्ती पूर्ण शरीरातील इतर पेशींना जागृत करून खूप मोठी प्रतिकारशक्ती त्या जंतूविरुद्ध तयार करते आणि त्या जंतूचा पूर्ण विमोड करते, नायनाट करून टाकते. त्यामुळे, त्या आजारापासून आपण बचावतो. या वॅक्सिनच्या निर्मितीमुळे आपल्या सर्वांचे आयुष्यमान वाढलेले आहे.

              पूर्वी लोक गोवर, कांजण्या, डेंग्यू, डांग्या खोकला, ट्युबरक्युलोसिस आणि स्वाइन फ्ल्यू यामुळे अकाली मरण पावत होते. आताचे उदाहरण म्हणजे कोरोना. वॅक्सिनमुळे लहान मुलांचे आणि सर्व लोकांचे या आजारांपासून संरक्षण झाले आहे. वॅक्सिनमुळे आपल्या मानवजातीचे खूप संरक्षण झालेले आहे.

२ ) तर मग कॅन्सरवर व्हॅक्सिन कसे काय तयार झालं?

लोकांना वाटेल की कॅन्सर हा एक वेगळा आजार आहे. त्यावरती लस कशी तयार होऊ शकते? शास्त्रातल्या संशोधनामुळे असे लक्षात आले आहे की स्त्रियांमध्ये होणारा सर्वाइकल कॅन्सर आणि काही प्रमाणात घशाचा कर्करोग (oral cancer), गुददद्वाराचा कर्करोग (Anal cancer) यांचे उगम हा **HPV** नावाच्या व्हायरल इन्फेक्शनमध्ये आहे. त्यामुळे ह्या Infectionचे vaccine बनवले तर आपल्याला ह्या कर्करोगापासून संरक्षण होऊ शकते, असे लक्षात आले आणि त्याचा प्रसार सुरू झाला.

३ ) Cervical vaccine वॅक्सिनचे किती प्रकार आहेत?

जितके जंतूचे प्रकार, तितके वॅक्सिनचे प्रकार असू शकतात. सुरुवातीच्या काळात, सर्वाइकल कॅन्सर हा HPV – १६ आणि १८ या जंतूंपासून होतो असे आढळून आले. त्यामुळे त्यावर वॅक्सिन तयार झाली. आता HPV या जंतूचे Types ६, ११, १६, १८, ३१, ३३, ४५, ५२, ५८, सापडले असून, त्यापासून पुरुष्यामधे सुद्धा कॅन्सर होतो, असे आढळून आले आहे. आत्ता जगात HPV चे तीन प्रकारचे vaccines उपलब्ध आहेत.

1.  सर्व्यारिक्स (cervarix) हा HPV १६,१८, दोन जंतूंबद्दलची व्हॅक्सिन आहे.
2. गार्डासिल (Gardasil ) आणि सर्वावॅक (Cervavac ) हे चार HPV प्रकार विरुद्ध काम करते: HPV – ६, ११, १६, १८.
3. गार्डासिल नाइन (Gardasil 9 ) हे नऊ HPV प्रकरविरुद्ध काम करते. Hpv ६,११, १६, १८, ३१, ३३, ४५, ५२, ५८ प्रकारांवर काम करते.

४) हे वॅक्सिन (vaccine ) “सेफ” म्हणजे सुरक्षित असते का?

आपण लहानपणापासून इतक्या लसी घेतल्या आहेत आणि आपले संरक्षण केलेले आहे; म्हणजे, वॅक्सिन हे सेफ असतात.   वॅक्सिनमध्ये प्रतिकारशक्ती वाहून नेण्यासाठी प्लाझ्मा, द्रव पदार्थ किंवा इतर पदार्थ असतात. जर कोणाला या वाहून नेणाऱ्या द्रवामधील प्रोटीन विषयी allergy असेल, sensitivity असेल, तर त्यांना त्याची reaction येते.   या reaction ची तीव्रता त्या व्यक्तीवर अवलंबून असते. काही लोकांना फक्त रॅश येते. पित्तासारखे अंगावर पुरळ उठतात. काहींचा बीपी कमी होतो. काहींचा मृत्यू सुद्धा यामध्ये होऊ शकतो. हे त्या मानसाच्या ॲलर्जीवर अवलंबून आहे. अॅक्चुअल व्हॅक्सिनमुळे कुणाला इजा किंवा त्रास होण्याची शक्यता खूप कमी असते.  

५) सर्विकल व्हॅक्सिन कोण घेऊ शकतो?

आत्ताच्या संशोधनानुसार, वय वर्ष नऊ ते पंचेचाळीस या वयोगटातील स्त्रिया हे **vaccine** घेऊ शकतात. वय वर्ष नऊ ते पंधरा या गटातील मुलींना दोन डोसेस पुरेसे आहेत. सोळा वर्षे ते पुढील स्त्रियांसाठी एक **extra booster dose** द्यायला लागतो. त्यामुळे त्यांना तीन **injection** घेणे गरजेचे आहे.

६) Government आता एक vaccine “free” मध्ये देते, ते कितपत उपयोगी आहे?

W.H.O. च्या नुसार, एक vaccine सुद्धा बऱ्याचश्या लोकांचे संरक्षण करू शकते. जेव्हा government mass population चा विचार करते, तेव्हा हे गरजेचे आहे. त्यामुळे, एक vaccine सुद्धा संरक्षण करते.

७) मुले सुद्धा हे वॅक्सिन घेऊ शकतात का?

HPV type ३१, ३३, ४५, ५२, ५८ यांमुळे oral म्हणजे घशाचा कर्करोग oral cancer आणि गुदद्वाराचा कर्करोग (anal cancer) होऊ शकतो. हा cancer दोन्ही पुरुषांमध्ये आणि स्त्रियांमध्ये होऊ शकतो. त्यासाठी मात्र तुम्हाला नऊ जंतूविरुद्ध काम करणारे वॅक्सिनच घ्यावे लागेल. त्याचा जास्त फायदा आहे.

८) तुमचा काय सल्ला राहील, कोणते वॅक्सिन घ्यावे?

ज्यांना शक्य आहे, त्यांनी नऊ जंतूविरुद्ध काम करणारे वॅक्सिन घ्यावे. ते महाग आहे. सर्व मुलींनी आणि स्त्रियांनी चार जंतूविरुद्ध **vaccine** घ्यावे. पहिला dose तुम्हाला government फ्रीमध्ये देईल. दुसरा dose ज्यांना शक्य आहे, त्यांनी तो घ्यावा. एक डोसने सुद्धा तुमच्यात प्रतिकारशक्ती निर्माण होऊ शकते.

९) वॅक्सिन घेतले म्हणजे कॅन्सर होणारच नाही का?

वॅक्सिन हे HPV जंतूपासून होणाऱ्या कॅन्सरपासून संरक्षण देते. इतर प्रकारचे कॅन्सर ह्याची तपासणी वेळच्या वेळी करून घेणे गरजेचे आहे. त्यासाठी कल्पस्कोपी (colposcopy )आणि जेव्हा गरज पडेल तेव्हा इतर तपासण्या (biopsy ), त्या त्या वेळच्या तुम्हाला होणाऱ्या लक्षणानुसार करणे गरजेचे आहे.

१०) हे व्हॅक्सिन तुमच्या इथे उपलब्ध आहे का?

अदाते हॉस्पिटल (adate hospital ) अदाते फाउंडेशनच्या (adate foundation ) माध्यमातून या नवीन उपक्रमात सहभागी होत आहे. जनसेहत सेतूच्या माध्यमातून ही वॅक्सिन सरकारतर्फे मोफत दिली जाईल. आता अदाते हॉस्पिटलमध्ये (adate hospital) मध्ये त्या व्यतिरिक्त नऊ जंतूंची वॅक्सिनसुद्धा (Gardasil 9 ) योग्य किमतीत उपलब्ध आहे. 10) अदाते फाउंडेशनच्या (adate Foundation) च्या माध्यमातून ही vaccine सुद्धा लोकांना मोफत देण्याचा मानस आहे. जसे Foundation मध्ये funds उपलब्ध होतील, त्यानुसार नऊ ते पंधरा वर्षातील मुलामुलींना ही vaccine मोफत देण्याचा विचार आहे.